Ημέρα Carl Sagan

Σαν σήμερα γεννήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους αστρονόμους του 20ου αιώνα. Ο Carl Sagan γεννήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1934 και πέθανε από καρκίνο στις 20 Δεκεμβρίου 1996, λίγο πριν βγεί στο σινεμά η ταινία Contact βασισμένη στο βιβλίο του.

Κάθε χρόνο, στις 9 Νοεμβρίου γιορτάζουμε την ημέρα Carl Sagan. Ημέρα αφιερωμένη στον μεγάλο αυτόν επιστήμονα, που αγάπησε την αστρονομία και μέσα από βιβλία και τηλεοπτικές παραγωγές κατάφερε να μεταδώσει τις γνώσεις του και την αγάπη του για την αστρονομία και την επιστήμη γενικότερα.

Μεγάλωσα με την σειρά Cosmos όπου ο Carl Sagan μας μεταφέρει σε διάφορα μέρη του Σύμπαντος, από το Ηλιακό μας Σύστημα μέχρι το Big Bang, μας δείχνει το κοσμικό ημερολόγιο, και μας μαγεύει με μακρινούς πλανήτες σε άλλα αστρικά συστήματα.

Η σημερινή ημέρα δεν είναι αφιερωμένη μόνο στον Carl Sagan. Είναι αφιερωμένη στην ίδια την επιστήμη και στο πόσα μας έχει δώσει. Και όμως υπάρχουν πολλοί που δυσπιστούν και προτιμάνε τα παραμυθάκια και τον παραλογισμό διαφόρων θρησκειών, ψευδοεπιστημών και θεωριών συνομωσίας από την πραγματικότητα και την επιστήμη.

Για το τέλος θα αφήσω τον ίδιο τον Carl Sagan να μας μιλήσει για την Γη, The Pale Blue Dot:

Θρησκεία και Επιστημονική Φαντασία

Τελικά, οι φανατικοί θρήσκευόμενοι καταντάνε γελοίοι με την ηλιθιότητά τους. Τελευταίο "θύμα" τους η επιστημονική φαντασία, και αγαπημένοι, τουλάχιστον σε μένα, συγγραφείς όπως ο Isaac Asimov (έριξα κλάμα την ημέρα του θανάτου του), ο Carl Sagan (αγαπημένος αστρονόμος και έχω γράψει και εδώ για αυτόν τον διακεκριμένο επιστήμονα), ακόμα και ο Gene Roddenberry, δημιουργός της αγαπημένης μου σειράς επιστημονικής φαντασίας Star Trek!

Τι κοινό έχουν αυτοί οι άνθρωποι; Φυσικά ήταν είτε αγνωστικοί είτε άθεοι, και προωθούσαν την λογική, την κριτική σκέψη, την επιστήμη, τον ουμανισμό, και αγανακτούσαν μπροστά στον δογματισμό και παραλογισμό των διαφόρων θρησκειών.

Αν και στο Star Trek, υπάρχει ένας σεβασμός προς διάφορες κουλτούρες και θρησκείες, οι διάφορες κοσμογονικές ιστορίες αντιμετωπίζονται ως τέτοιες, δηλαδή ως απλές ιστορίες και όχι ως αλήθειες όπως θα θέλανε οι διάφοροι φανατικοί θρησκευόμενοι. Στο Star Trek, τα μηνύματα είναι υπέρ της επιστήμης, υπέρ του ανθρωπισμού, και κατά οποιουδήποτε δογματισμού και παραλογισμού. Υπέρ της ισότητας και κατά του ρατσισμού και μισογυνισμού; άλλωστε το Original Star Trek ήταν σημαντικό και σε αυτόν τον τομέα αφού μία μαύρη και δή γυναίκα ήταν πραγματικό μέλος του πληρώματος σε μία αρκετά σημαντική θέση στην γέφυρα του Enterprise στις αρχδές της δεκαετίας του 1960, όταν στις ΗΠΑ υπήρχαν ακόμα ο ρατσισμός και ο μισογυνισμός. Δυστυχώς, οι φανατικοί θρήσκοι δεν βλέπουν με τα μάτια της λογικής, της κριτικής σκέψης και της ανθρωπιάς, αλλά έχουν δεχτεί τις παρωπίδες του μισογυνισμού, ρατσισμού, παραλογισμού και δογματισμού της θρησκείας.

Αν πάρουμε τον Carl Sagan, η σειρά του Cosmos ήταν και συνεχίζει ακόμα και σήμερα να είναι ένα υπέροχο ταξίδι στο Σύμπαν και στην επιστήμη της αστρονομίας; τα βιβλία του, και ιδίως το αριστούργημά του για μένα, "The Demon Haunted World: Science as a Candle in the Dark", στα ελληνικά "Ο Στοιχειωμένος Κόσμος", είναι μία εισαγωγή στην λογική και στην κριτική σκέψη, στο να μας βοηθήσει να αρχίσουμε να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις γύρω από τον κόσμο, και να μας δώσει τις βάσεις ώστε να αποφύγουμε να μας κοροϊδέψουν οι κάθε λογείς απατεώνες και θρησκείες. Είναι ένα βιβλίο, που κατά την γνώμη μου, θα έπρεπε να διαβάζεται από όλους. Μάλιστα είναι ένα από τα βιβλία που θέλω να ξαναδιαβάσω.

Όσον αφορά τον Ιsaac Asimov είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς. Λάτρεψα τα ρομπότ και την Susan Calvin; έχω διαβάσει όλη σχεδόν την Γαλαξιακή Αυτοκρατορία (όχι στις απαίσιες μεταφράσεις του Κάκτου), έχω διαβάσει αρκετά από τα βιβλία του εκλαϊκευμένης επιστήμης. Ήταν από τους πρώτους που προσπαθήσανε και καταφέρανε να φέρουνε την επιστήμη πιο κοντά στον καθημερινό άνθρωπο, και ιδίως στα παιδιά.

Επίσης, η σελίδα έχει και ψευδή στοιχεία, αφού λέει ότι o Isaac Asimov και ο Carl Sagan ήταν εξελιγκτικοί βιολόγοι! Οι ενημερωμένοι από εμάς γνωρίζουμε ότι ο Isaac Asimov ήταν βιοχημικός και ο Carl Sagan αστρονόμος.

Επίσης προς όλους τους δημιουργιστές και στην Ελλάδα, που δυστυχώς υπάρχουν: η εξέλιξη είναι γεγονός. Κανένας θεός δεν μας έφτιαξε, εξελιχθήκαμε από έναν κοινό πρόγονο με τους πιθήκους, και αν πάμε στις απαρχές της ζωής, τότε έχουμε έναν κοινό πρόγονο με όλες τις μορφές ζωής. Οι ιστορίες της Αγίας Γραφής είναι απλά ιστορίες, οι μύθοι τους Χριστιανισμού και δεν έχουν καμμία σχέση με την πραγματικότητα!

Και οι υπόλοιποι συγγραφείς που αναφέρονται, προώθησαν μέσα από τα βιβλία τους, αυτό που είναι ανάθεμα στην θρησκεία: την λογική, την κριτική σκέψη, την ανθρωπιά, την ισότητα για όλους, την επιστήμη.

Carl Sagan

Δεν νομίζω ότι χρειάζοντια λόγια για το video... Αλλά για τον Carl Sagan θα έπρεπε να πούμε πολλά.

Ήταν από τους ανθρώπους που με ενέπνευσαν, ιδίως μέσα από την τηλεοπτική σειρά ντοκυμαντέρ "Cosmos". Όταν παίχτηκε στην τηλεόραση ήταν σαν να μου ανοίχτηκε ένας μαγικός κόσμος, ο κόσμος του Σύμπαντος. Άνοιξα μαζί με τον Sagan το Κοσμικό Βιβλίο, και περπάτησα με τα μάτια της φαντασίας και της επιστήμης σε διαφορετικά μέρη του Σύμπαντος, και σε διαφορετικές εποχές.

Αλλά ποιός ήταν ο Carl Sagan; Ενας επιστήμονας που προωθούσε τις ιδέες της επιστημονικής μεθόδου, της σκεπτικής έρευνας (skeptical inquiry και του εκκοσμικευμένου ουμανισμού (secular humanism). Είχε πίστη στον άνθρωπο τον ίδιο, και στην ανθρωπότητα, και έλπιζε ότι κάποια μέρα θα βρούμε τον τρόπο να ταξιδέψουμε στο Σύμπαν.

Έδωσε πάρα πολλά στην επιστήμη και την εκλαϊκευσή της. Κατά κύριο λόγο με την σειρά του PBS "Cosmos" που έφερε πολύ κόσμο πιο κοντά στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο. Η σειρά αυτή έγινε αγαπητή σε όλο τον κόσμο, αφού παίχτηκε σε τουλάχιστον 60 χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας.

Έχει γράψει αρκετά βιβλία όπως το βιβλίο που βασίστηκε στην σειρά με το ίδιο όνομα΄ στα ελληνικά όμως ελάχιστα έχουν μεταφραστεί και είναι κρίμα να μην μπορούν να τα απολαύσουν ακόμα και αυτοί που δεν γνωρίζουν καλά Αγγλικά.

Τα δύο βιβλία του που έχουν μεταφραστεί όμως αξίζει να διαβαστούν. Το πρώτο είναι το "Επαφή" στο οποίο βασίστηκε και η ταινία με τον ίδιο τίτλο με πρωταγωνίστρια την Jodie Foster. Ένα πολύ όμορφο μυθιστόρημα για το πως θα μπορούσε να είναι ένα μήνυμα από εξωγήϊνους, τι θα μας λέγανε και πως θα μπορούσαμε να τους γνωρίσουμε.

Το δεύτερο είναι εκείνο που προτείνω σε όλους. Είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει, όπου η λογική, η επιστημονική μέθοδος και ο συλλογισμός έχουν τον πρώτο λόγο και χρησιμοποιούνται ενάντια στην προκατάληψη και τον θρησκευτικό δογματισμό. Ονομάζεται "Ο Στοιχειωμένος Κόσμος" και ήταν δώρο ενός καλού φίλου.

Ο Carl Sagan ήταν από τους ανθρώπους που με επηρρέασαν βαθιά στην ζωή μου. Είναι κρίμα που δεν βρίσκεται πια μαζί μας.